على اصغر شميم

294

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

تاجر انگليسى به نام چارلز گرنيوى « 1 » كه داراى سوابق ممتدى در تجارت با هندوستان و با شركت نفت برمه هم روابط نزديكى داشت ، به مديريت عامل شركت مزبور انتخاب گرديد . دارسى هم به عضويت هيئت مديره انتخاب گرديد و تا سال 1917 كه فوت كرد ، اين سمت را داشت . پيشرفت عمليات و شركت دولت انگليس توسعه‌ى عمليات بين سال‌هاى 1908 و 1914 ( 1326 - 1333 قمرى ) كه جنگ جهانى اول شروع شد با سرعت هرچه تمام‌تر پيش مىرفت . تا سال 1914 سى حلقه‌ى چاه در مسجد سليمان حفر گرديد و خانه‌هايى براى كاركنان نفت ساخته شد و خطوط لوله به چاه‌هاى نفت وصل گرديد و آب خوراكى از رود كارون با لوله آورده شد و كارخانه‌ى تعمير و انبار ملزومات و بيمارستان و درمانگاه و باشگاه و غيره بنا گرديد . يك خط لوله از مسجد سليمان به آبادان كشيده شد كه تا سال 1912 به اتمام رسيد . قطر اين لوله در جاهاى مختلف بين 10 تا 15 سانتيمتر بود كه مىتوانست سالى چهارصد هزار تن نفت از مسجد سليمان به آبادان حمل نمايد . يكى از كارمندان اوليه‌ى شركت كه از سال 1909 به ايران آمد ، پزشكى به نام دكتر يونگ « 2 » بود كه در مدت كمى زبان فارسى را آموخت و به واسطه‌ى شغل طبابت خود محبوبيتى بين همه‌ى كاركنان شركت و اهالى محل پيدا كرد . شركت از اطلاعات و زبان فارسى دانستن او و مقام پزشكى او استفاده كرده و كارهايى كه با متصديان محلى داشت ، به وسيله‌ى او انجام مىداد . براى آنكه روابط شركت و خوانين بختيارى به نحو مطلوبى جريان يابد ، سه فقره قرارداد با آن‌ها منعقد شد كه تسهيلات بسيار در كار شركت فراهم كرد : اول - قراردادى مربوط به سهام شركت بود كه به موجب آن خوانين بختيارى را در امور شركت سهيم مىساخت . براى اين منظور شركت نفت ايران و انگليس يك شركت تابعه‌اى به نام « شركت نفت بختيارى « 3 » » تشكيل داد كه حدود عمليات آن محدود به يك ميل مربع در وسط مسجد سليمان بود . سرمايه‌ى اين شركت چهارصد هزار ليره بود كه سه درصد آن يعنى دوازده هزار سهم ( يك ليره‌اى ) آن مجانا به خوانين بختيارى واگذار گرديد . چهار نفر از خوانين

--> ( 1 ) - Charles Greenway بعدها لقب Sir و چند سال بعد لقب لردى گرفت . ( 2 ) - Dr . M . Y . Young ( 3 ) - Bakhtiari Oil Company